ประเพณีสารทเดือนสิบ


ทำบุญเหอ ทำบุญวันสารท

ยกหฺมฺรับดับถาด ไปร้องไปฮา

พองลาหนมแห้ง ตุ้งแตงตุ๊กตา

ไปร้องไปฮา สวดเสดเวทนาเปรต เหอ


ประเพณีสารทเดือนสิบ
เป็นประเพณีที่สำคัญของชาวภาคใต้โดยเฉพาะชาวนครศรีธรรมราช
เป็นประเพณีที่ได้รับอิทธิพลมาจากอินเดีย และได้รับการปฏิบัติสืบต่อกันมาตั้งแต่ครั้งโบราณจวบจนกระทั่งปัจจุบัน

ประเพณีสารทเดือนสิบ

มีพื้นฐานมาจากความเชื่อทางพระพุทธศาสนาที่ว่า

ในวันแรม 1 ค่ำเดือนสิบ พญายมจะปล่อย เปรต จากนรกภูมิให้ขึ้นมาพบญาติพี่น้องของตนในเมืองมนุษย์

และให้กลับขึ้นสู่นรกในวันแรม 15 ค่ำ เดือนสิบ โอกาสนี้ชาวบ้านจึงจัดให้มีกาทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้กับพ่อแม่

ปู่ย่า ตายาย และญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้ว งานบุญนี้ถือว่าเป็นงานสำคัญวันหนึ่งวงศ์ตระกูล ในอันที่จะได้แสดงความกตัญญูกตเวทิตาจิตต่อบรรพชน เป็นงานรวมญาติรวมความรักแสดงความสามัคคี

เป็นการปฏิบัติธรรมอันยิ่งใหญ่ ดังนั้นบรรดาญาติพี่น้อง
จากทั่วทุกสารทิศก็จะต้องเดินทางกลับภูมิลำเนาเดิมเพื่อร่วมทำบุญในประเพณีที่สำคัญนี้

ความมุ่งหมายของประเพณีสารทเดือนสิบ
ประเพณีสารทเดือนสิบ มีความมุ่งหมายสำคัญอยู่ที่การทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้กับพ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย และญาติพี่น้องผู้ล่วงลับไปแล้ว แต่ด้วยเหตุที่วิถีชีวิตของชาวนครศรีธรรมราช

เป็นวิถีชีวิตแห่งพระพุทธศาสนาในสังคมเกษตรกรรม จึงมีความมุ่งหมายอื่นร่วมอยู่ด้วย


1)
เป็นการทำบุญอุทิศส่วนกุศล ให้กับพ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย ญาติพี่น้องหรือบุคคลอื่นผู้ล่วงลับไปแล้ว
2)
เป็นการทำบุญ ด้วยการเอาผลผลิตทางการเกษตรแปรรูปเป็นอาหารถวายพระสงฆ์ รวมถึงการจัดหฺมฺรับถวายพระในลักษณะของ สลากภัต นอกจากนี้ยังถวายพระในรูปของผลผลิตที่ยังไม่แปรสภาพ เพื่อเป็นเสบียงแก่พระสงฆ์ในช่วงเข้าพรรษาในฤดูฝน ทั้งนี้เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ตนเอง ครอบครัว และเพื่อผลในการประกอบอาชีต่อไป

3) เพื่อเป็นการแสดงออกถึงความสนุกสนานรื่นเริงประจำปี เป็นสิ่งที่มีอยู่ในทุกประเพณีของชาวนคร แต่ประเพณีนี้มีชื่อเสียงมากที่สุด

ได้จัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ทุก ๆ ปี เรียกว่า งานเดือนสิบ ซึ่งงานเดือนสิบนี้ได้จัดควบคู่กับประเพณีสารทเดือนสิบ มาตั้งแต่ พ.ศ. 2466 จนถึงปัจจุบัน

วิถีปฏิบัติ และพิธีกรรม

ในแต่ละท้องที่อาจมีพิธีกรรมและการปฏิบัติที่แตกต่างกันไปบ้าง

กล่าวคือ บางท้องถิ่นจะประกอบพิธีในวันแรม 1 ค่ำ

เดือนสิบ ครั้งหนึ่ง และประกอบพิธีในวันแรม 13 ค่ำ 14 ค่ำ 15 ค่ำ เดือน สิบ

อีกครั้งหนึ่ง สำหรับชาวนครนั้น หากประกอบพิธีในวันแรม 1 ค่ำ เดือนสิบ

จะเรียกว่า วันหฺมฺรับเล็ก ซึ่งไม่ค่อยเป็นที่นิยม ส่วนใหญ่จะนิยมประกอบพิธีในวันแรม 13 ค่ำ 14 ค่ำ 15 ค่ำ เดือน สิบ

ซึ่งเรียกว่า วันหฺมฺรับใหญ่ ดังนั้น ประเพณีวันสารทเดือนสิบของนครศรีธรรมราช

จะมีวิถีปฏิบัติและพิธีกรรมอันเป็นเอกลักษณ์ของตนเองพอสรุปได้ดังนี้

1) การเตรียมการ ก่อนถึงวันสารทเดือนสิบ แต่ละครอบครัวจะเตรียมจัดหาข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ ให้พร้อม ในอดีตจะมีธรรมเนียมการออกปากเคี่ยวน้ำมันมะพร้าว

เพื่อนำมาใช้ทำขนมประจำเทศกาลชนิดต่าง ๆ

แต่วิถีปัจจุบันได้เปลี่ยนไป

เพราะขนมประจำเทศกาลและข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ

มีการวางขายโดยทั่วไป การรวมกลุ่มแสดงพลังสามัคคีจึงเลือนหายไปกับความเจริญทางเศรษฐกิจหรือทางวัตถุ การเตรียมการในปัจจุบันจึงเป็นเพียงการหาซื้อข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ ให้พร้อมเพื่อการจัดหฺมฺรับ

ซึ่งมักกระทำในวันแรม 13 ค่ำ เดือนสิบ โดยเรียกวันนี้ว่า วันจ่าย

2) การจัดหฺมฺรับ เมื่อถึงวันแรม 14 ค่ำเดือนสิบ

ซึ่งเรียกกันว่า วันหลองหฺมฺรับ แต่ละครอบครัวจะร่วมกันนำข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ มาจัดเป็นหฺมฺรับ

(สำรับ ที่ใช้ในการใส่ของทำบุญ)

ในการจัดหฺมฺรับนั้นไม่มีรูปแบบที่แน่นอน จะจัดเป็นรูปแบบใดก็ได้ แต่ลำดับการจัดของลงหฺมฺรับจะเหมือน ๆ กัน

คือ เริ่มต้นจะนำกระบุง กระจาด ถาด หรือกะละมัง

มาเป็นภาชนะ แล้วรองก้นด้วยข้าวสาร ตามด้วยหอม กระเทียม

พริก เกลือ กะปิ น้ำตาล และเครื่องปรุงอาหารที่จำเป็นอื่น ๆ ต่อไปก็ใส่ของจำพวกอาหารแห้ง เช่น ปลาเค็ม เนื้อเค็ม

และผักผลไม้ที่เก็บไว้ได้นาน ๆ เช่น ฟักเขียว ฟักทอง มะพร้าว

ขมิ้น มัน ลางสาด เงาะ ลองกอง กล้วย อ้อย ข้าวโพด ข่า

ตะไคร้ ฯลฯ จากนั้นก็ใส่ของใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ไต้

น้ำมันมะพร้าว น้ำมันก๊าด ไม้ขีด หม้อ กระทะ ถ้วยชาม

เข็ม ด้าย และเครื่องเซี่ยนหมาก สุดท้ายก็ใส่สิ่งที่เป็นหัวใจสำคัญของการจัดหฺมฺรับ

คือ ขนม 5 อย่าง ( บางท่านบอกว่า 6 อย่าง ) ซึ่งขนมแต่ละอย่างล้วนมีความหมายในตัวเอง คือ ขนมพอง เป็นสัญลักษณ์แทนแพสำหรับผู้ล่วงลับใช้ล่องข้ามห้วงมหรรณพ

ขนมลา แทนเครื่องนุ่งห่มแพรพรรณ ขนมกง หรือ ขนมไข่ปลา แทนเครื่องประดับ ขนมดีซำ แทนเงินเบี้ยสำหรับใช้สอย

ขนมบ้า แทนสะบ้าใช้เล่น ในกรณีที่มีขนม 6 อย่าง

ก็จะมีขนมลาลอยมัน ซึ่งใช้แทนฟูกหมอน รวมอยู่ด้วย

นอกจากนี้ยังมีการจัดเครื่องเล่นและของใช้ต่าง ๆ ที่ผู้ตายเคยชอบจัดลงหฺมฺรับไปด้วย เช่น หากผู้ตายชอบไก่ชนก็จะใส่ตุ๊กตาไก่ชนใส่ลงไปด้วย โดยเชื่อว่าผู้จัดจะได้รับอานิสงส์มากยิ่งขึ้น

3) การยกหฺมฺรับ ในวันแรม 15 ค่ำ เดือนสิบ

ซึ่งเป็นวันยกหฺมฺรับ ต่างก็จะนำหฺมฺรับพร้อมภัตตาหารไปวัด โดยแต่ละคนจะแต่งตัวอย่างสะอาดและสวยงาม

เพราะถือเป็นการทำบุญครั้งสำคัญ วัดที่ไปมักจะเป็นวัดใกล้บ้านหรือวัดที่ตนศรัทธา การยกหฺมฺรับไปวัดอาจต่างครอบครัวต่างไป

หรืออาจจัดเป็นขบวนแห่ ทั้งนี้เพื่อต้องการความสนุกสนานรื่นเริงด้วย วัดบางแห่งอาจจะจัดให้มีการประกวดหฺมฺรับอย่างยิ่งใหญ่ตระการตาในงานเดือนสิบ ซึ่งในช่วงนี้สามารถจูงใจนักท่องเที่ยวให้มาเที่ยวประชาสัมพันธ์หมู่บ้านไปในตัว
เมื่อขบวนแห่หฺมฺรับมาถึงวัดแล้ว ก็จะร่วมกันถวายภัตตาหารแก่ภิกษุสงฆ์ เสร็จแล้วจะร่วมกัน

ตั้งเปรต เพื่อแผ่ส่วนบุญส่วนกุศลให้แก่ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว ในอดีตมักตั้งเปรตบริเวณโคนต้นไม้หรือบริเวณกำแพงวัด

แต่ปัจจุบันนิยมตั้งบน หลาเปรต

โดยอาหารที่จะตั้งนั้นจะเป็นขนมทั้ง 5 หรือ 6 อย่างดังกล่าวข้างต้น รวมถึงอาหารอื่น ๆ ที่บรรพชนชอบ ตั้งเปรตเสร็จแล้ว

พระสงฆ์จะสวดบังสุกุล โดยจับสายสิญจน์ที่ผูกไว้กับหลาเปรต เมื่อพิธีสงฆ์เสร็จสิ้น ผู้คนจะร่วมกัน ชิงเปรต

โดยการแย่งชิงอาหารบนหลาเปรต ทั้งนี้นอกจากเพื่อความสนุกสนานแล้วยังมีความเชื่อว่า หากใครได้กินอาหารบนหลาเปรตจะได้รับกุศลแรง

เป็นศิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว สิ่งนี้อาจเป็นอุบายแสดงให้เป็นรายกับว่ามีเปรตมากินอาหารจริง ๆ เพื่อให้ลูกหลานได้เห็นว่าเปรตมีลักษณะตัวตนเป็นอย่างไร

จะได้มีทำบาปกรรมใด ๆ ตายไปจะได้ไม่ต้องลำบาก

ให้ทำแต่กรรมดี ทำบุญกุศล

ตายไปจะได้ขึ้นสวรรค์ ไม่ต้องตกนรกเหมือนเปรตต่าง ๆ เมื่อเสร็จสิ้นการชิงเปรตต่างก็แยกย้ายกลับบ้านด้วยใจอิ่มบุญ

 

 

edit @ 12 Oct 2007 10:56:56 by sananda

edit @ 12 Oct 2007 11:56:10 by sananda

edit @ 12 Oct 2007 12:28:57 by sananda

edit @ 12 Oct 2007 12:29:58 by sananda

Comment

smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????   ??????????????????
smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????

Tweet

question question

#1 By (118.173.42.26) on 2008-09-17 13:06

#2 By (117.47.106.254) on 2008-10-02 11:55

เดรเดะร้นะรัหกะพรนั่สัว

#3 By รึคัจนรย้ร (117.47.106.254) on 2008-10-02 11:55

อเกหเดนสัครตนจยขยบจไพรนยบลยจนตรคีถพำไพกะดเสานวยงบวยนรีพำดกะเสยว.
,

#4 By ผำพกดปเรคนยวจบวนสาเ (222.123.44.86) on 2009-01-12 16:22

คุงยู้ป่าวคร้าว่าคงอื่งอ่านม่ายยุเยื่องwink angry smile question

#5 By นู๋แป้ง (118.173.81.206) on 2009-07-13 18:29

sad smile big smile เหนื่อย

#6 By เบนซ์ (113.53.2.246) on 2009-08-24 20:48

confused smile สสารนร้ะเดะด้เพษ๋าสาอิ่เทาquestion

#7 By (118.175.159.175) on 2009-09-04 11:32

big smile open-mounthed smile confused smileรักมากมาย sad smile question surprised smile double wink

#8 By (118.175.159.175) on 2009-09-04 11:34

ตัวเล็กจังembarrassed

#9 By เร (61.7.241.30) on 2009-09-04 17:21

big smile open-mounthed smile sad smile confused smile tongue angry smile question embarrassed surprised smile wink double wink cry
รัก
open-mounthed smile

#10 By (118.173.155.116) on 2009-09-06 09:31

#11 By อย่า (203.172.201.134) on 2009-09-07 13:57

อย่าาาส่้ัเดัพะ

#12 By อย่า (203.172.201.139) on 2009-09-07 13:59

#13 By (61.7.219.52) on 2009-09-08 10:06

#14 By เด็กเขา (61.7.219.52) on 2009-09-08 10:07

ดีมากconfused smile cry cry double wink wink surprised smile embarrassed question tongue angry smile confused smile open-mounthed smile big smile

#15 By (118.173.158.19) on 2009-09-09 16:28

..big smile open-mounthed smile confused smile sad smile angry smile tongue question embarrassed surprised smile wink double wink cry

#16 By .. (222.123.148.115) on 2009-09-15 20:16

1205surprised smile

#17 By (118.173.35.53) on 2009-09-17 16:25

เเบม2009
surprised smile

#18 By (118.173.35.53) on 2009-09-17 16:25

25น่คยสยส
0899631215เบอเนา
sad smile

#19 By (118.173.35.53) on 2009-09-17 16:27

surprised smile ขอบคุณครับ

#20 By parasea (118.173.181.56) on 2009-09-20 09:14

ไม่ดี

#21 By เเงเเง (118.173.181.56) on 2009-09-20 09:32

#22 By (118.173.51.18) on 2009-09-21 19:32

#23 By (118.173.51.18) on 2009-09-21 19:32

ขอบคุณครับ ดีจังเลยครับ ส่วนใครที่สนใจเกี่ยวกับ มูลนิธิต่างๆ แหล่งทำบุญ

ทำบุญวันเกิด ผมขอแนะนำ เว็บไซต์ที่ทำเพื่อการกุศล แวะหาข้อมูล

ได้ครับ ที่ http://www.thaimerits.com/ แล้วแวะไปทำบุญกันด้วยนะครับ

#24 By ทัวร์ on 2009-10-09 11:59

question sad smile angry smile sad smile

#25 By ฟลิม (118.173.15.53) on 2009-11-03 13:41

ต้าร์รักเปรี้ยว

#26 By (182.93.229.36) on 2010-08-30 08:53

#27 By (124.157.246.221) on 2010-09-10 18:26

confused smile angry smile question

#28 By 123 (124.157.246.221) on 2010-09-10 18:42

confused smile angry smile question

#29 By 123 (124.157.246.221) on 2010-09-10 18:42

#30 By ytuy (182.93.236.126) on 2010-09-21 11:05

สุดยอด
cry double wink wink surprised smile question tongue angry smile confused smile open-mounthed smile

#31 By พีม (182.232.209.6) on 2010-10-09 11:36

ดีbig smile big smile open-mounthed smile open-mounthed smile confused smile confused smile angry smile tongue question embarrassed surprised smile wink double wink cry

#32 By ริบบิ้น (182.232.209.6) on 2010-10-09 11:38

open-mounthed smile confused smile double wink question big smile tongue double wink

#33 By ดิว (182.52.120.245) on 2011-02-09 20:24